Dünyada çapında 50 milyondan fazla insanın demans (bunama) yaşadığı tahmin edilmektedir. Demans, bilişsel işlevde bir azalmadır ve yaşanılan zihinsel bozukluk en az iki beyin işlevini etkiler. Demans hafıza bozuklukları, yanılsamalar, dilde bozukluklar, yargı yeteneğinde azalma, davranış bozuklukları ve görme zoruklarına neden olabilir.

Demansa çeşitli hastalıklar veya yaralanmalar neden olabilir ve zihinsel bozukluk hafif ila şiddetli olarak değişebilir. Demans ayrıca kişilik değişikliklerine neden olabilir. Bazı demans türleri ilerleyicidir ve zamanla daha da kötüleşirler. Bazı türler tedavi edilebilirken, birçok uzman "demans" terimini geri dönüşü olmayan zihinsel bozulma ile tanımlamaktadır.

Demans tek bir hastalık değildir. Birçok belirtiyi tanımlayan geniş bir terimdir. Bu belirtiler kişinin hafızasını ve ayrıca düşünme, bilgiyi işleme ve başkalarıyla iletişim kurma yeteneklerini etkileyebilir.

DEMANSIN 10 ERKEN BELİRTİSİ

Demansın belirtileri altta yatan nedene bağlı olarak değişebilse de, yaygın uyarı işaretleri olan bazı önemli belirtiler vardır. İşte demansın erken görülebilecek 10 belirtisi.

1. Kısa süreli hafızada değişiklikler

Hafıza sorunları, bunamanın erken belirtisidir. Değişiklikler genellikle fark edilmez ve genellikle kısa süreli hafızayı içerir. Demansı olan bir kişi, yıllar önce olan olayları hatırlayabilir, ancak o gün kahvaltıda ne yediğini hatırlamayabilir.

Demansı olan bir kişi, kısa süreli hafızasında başka değişiklikler de gösterebilir. Örneğin, eşyaları nereye koyduğunu unutabilir, belirli bir odaya neden girdiğini hatırlamakta zorlanabilir ve gün içinde ne yapacağını unutabilir.

2. Değişime uyum sağlamada zorluk ve muhakeme eksikliği

Demansın erken evrelerindeki biri için bu deneyim korkuya neden olabilir. Önceden tanınan insanlar hatırlanmayabilir veya başkalarının söyledikleri takip edilemeyebilir. Demansı olan kişiler neden mağazaya gittiklerini hatırlayamadıkları gibi eve dönüş yolunda kaybolma olayları da yaşayabilir.

Bu nedenle yeni deneyimler denemekten korkabilirler. Değişikliğe uyum sağlama zorluğu da bunamanın tipik bir belirtisidir. Bilişsel gerilemenin bir başka sonucu, iyi kararlar verme yeteneğinin kaybıdır. Örneğin demansı olan bir kişi tehlikeli durumları fark edemeyebilir. Yolu kontrol etmeden işlek bir caddede yürümeye çalışabilirler ya da dışarıda kar yağarken yazlık giysilerle dışarı çıkabilirler.

3. Ruh hali değişimleri

Demansta ruh hali değişimleri de yaygındır. Demansınız varsa, kendinizde fark etmeniz kolay olmayabilir ancak bu değişikliği bir başkasında fark edebilirsiniz. Örneğin depresyon, demansın erken evrelerinde yaygındır.

Demansı olan biri eskisinden daha korkmuş veya endişeli de görünebilir. Her zamanki günlük rutinleri değişirse veya kendilerini alışılmadık durumlarda bulurlarsa kolayca üzülebilirler.

Ruh hali değişimlerine ek olarak, demansı olan kişilerin kişiliğinde de bir değişiklik fark edilebilir. Demansta görülen tipik bir kişilik değişikliği türü, utangaçlık veya sessizlikten açıklığa geçiştir.

4. Görevleri gerçekleştirmede zorluk

Demansın bir başka olası işareti, ortak görevleri yerine getirme yeteneğindeki ince bir değişikliktir. Bu genellikle aşağıdakiler gibi daha karmaşık görevleri gerçekleştirmede zorlukla başlar:

- Hesap takibi

- Tarif takibi

- Çok fazla kuralı olan bir oyun oynamak

Demanslı bir kişi, tanıdık görevleri yerine getirmek için zorlanmanın yanı sıra, yeni şeyleri nasıl yapacağını veya yeni rutinleri nasıl takip edeceğini öğrenmek için de zorlanabilir.

5. Hikayeleri takip etme zorluğu

Hikayeleri takip etme zorluğu, demansın klasik bir erken belirtisidir. Demansı olan kişiler genellikle duydukları kelimelerin anlamlarını unutur veya örneğin arka planda bir TV veya radyo ile bir hikayeyi takip etmeyi çok zor bulur.

6. Tekrarlama

Demanslı kişilerde hafıza kaybı ve davranıştaki genel değişiklikler nedeniyle tekrarlama yaygındır. Kişi, tıraş olmak veya banyo yapmak gibi günlük işleri tekrarlayabilir veya takıntılı bir şekilde eşya toplayabilir. Ayrıca bir sohbette aynı soruları tekrarlayabilir veya aynı hikayeyi birden çok kez anlatabilirler.

7. Doğru kelimeleri bulmakta zorluk

Demansın bir başka erken belirtisi, düşünceleri iletmede zorluktur. Demansı olan bir kişi, bir şeyi açıklamakta veya kendilerini ifade etmek için doğru kelimeleri bulmakta zorluk çekebilir. Ayrıca bir cümlenin ortasında durabilir ve nasıl devam edeceğini bilemeyebilir. Demanslı bir kişiyle konuşmak zor olabilir ve demanslı kişinin düşüncelerini veya duygularını ifade etmek normalden daha uzun sürebilir.

8. İlgisizlik

İlgisizlik de bunamanın yaygın bir belirtisidir. Demansı olan bir kişi, daha önce zevk aldığı hobilere veya faaliyetlere olan ilgisini kaybedebilir. Dışarı çıkmak ya da eskisi gibi gezmek istemez. Ayrıca arkadaşları ve ailesiyle vakit geçirmeye olan ilgisini kaybedebilir ve duygusal olarak kayıtsız görünebilir.

9. Bilinç bulanıklığı

Demansın erken evrelerinde olan birinin kafası genellikle karışabilir. Bir yüzü hatırlamakta, hangi gün veya ayda olduğunu bilmekte veya nerede olduğunu bulmakta zorluk çekebilirler.

Kafa karışıklığı çeşitli nedenlerle ortaya çıkabilir ve farklı durumlarla kendisini gösterebilir. Örneğin, araba anahtarlarını kaybedebilir, gün içinde neler olduğunu unutabilir veya yeni tanıştığı birini hatırlamakta zorlanabilirler.

10. Yön duygusu eksikliği

Bir kişinin yön duygusu genellikle bunamanın başlamasıyla kötüleşir. Bildikleri yerleri tanımakta zorluk çekebilirler veya daha önce gittikleri yerlere nasıl gideceklerini unutabilirler. Ayrıca navigasyonu adım adım takip etmek gibi görevlerde zorlanabilirler.