----------------------------------------

Bu haftaki Haftanın Sohbeti'nin konuğu, Gladio'yu çökerten İtalyan savcı Felice Casson. 1972'de üç jandarmanın öldürüldüğü suikast dosyasını 12 yıl sonra açan Casson, NATO üyesi ülkelerde CIA tarafından kurulan örgütü deşifre etti. İtalyanca "Roma Kılıcı" anlamına gelen Gladio, Casson'un ortaya çıkardığı belgelere göre, İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra olası Sovyetler Birliği işgaline karşı kurulmuştu ve tek merkezden yönetiliyordu. İsimlerini de daha çok o ülkenin tarihi ve mitolojisinden aldılar; Yunanistan'ın "Koyun Postu", Fransa'nın "Rüzgâr Gülü", Türkiye'nin ise "Özel Harp Dairesi", halk arasındaki adıyla "kontrgerilla." Yapının iki unsuru vardı; askeri görevliler ve siviller. Sivillerden oluşan yapının adı ise "Ergenekon" . 1990'lı yılların başında batı ülkeleri, Gladio'nun faaliyetlerine son verdi. Sorumluları yargılandı. Türkiye hariç. Türkiye'ye gelen savcı Felice Casson ile Gladio'nun Türkiye'de neden ortaya çıkarılmadığını, Ergenekon operasyonunu ve deneyimlerini konuştuk.

* 1972'de bir araca konan bir bombanın patlamasında üç jandarma görevlisinin öldürüldüğü dosyayı 1984'te yeniden açarak Gladio'yu ortaya çıkardınız. Dosyayı açmanızın nedeni neydi?
Öldürülenler, bir nevi jandarma örgütü olan Carabinieri'dendi. Olay ilk önce solcuların, sonra da daha lokal ve küçük adli suçluların üzerine yıkıldı. Göreve başladığımda dosyanın bir sonucu yoktu ve dosya bana devredildi. Bir de, "Bugüne kadar bir sonuç çıkmadı, bundan sonra da çıkmaz. Sen kapatırsın dosyayı" dediler. Ama ben kapatmadım, dosyayı yeniden açtım. Olayın sol gruplarla değil, doğrudan faşist gruplarla ilgili olduğunu tespit ettim. Ayrıca öldürülen jandarmaların görev yaptığı teşkilatın üst düzey yetkililerinin de olayla bağlantıları vardı. Bu olayı çözünce Gladio ortaya çıktı.

* Bu örgüt nereye bağlıydı ve tam olarak görevi neydi?
Doğrudan CIA'ya bağlıydı. Kuruluş amacı, ülkeyi Sovyetler Birliği işgaline karşı korumak. Ama daha 60'lı yıllara gelmeden bu amacından sapıp, ülke içindeki muhaliflere karşı da görev yapmaya başladı. Aslında CIA'nın hoşuna gitmeyen grupları baskı altına alıyor, sindiriyordu. Sadece solculara karşı değil, o dönem hangi kesim muhalifse; mesela Hıristiyan Demokratlara karşı bile görev yaptı. Yani kim CIA'ya, Amerika'ya muhalifse, hedefte onlar vardı.

* Bu sindirmede ne tür yöntemler izliyorlardı?
Bulduğum belgelerin birinde, özellikle İtalya ve Fransa gibi solun güçlü olduğu ülkelerde, sabotaj ve cinayet tarzı önlemler alınması öneriliyordu. Halk arasında tepki oluşturmak amacıyla, hep gerilimi artırıcı eylemler yaptılar.

MEZARLIKTA SİLAH DEPOSU

* Örgütün çok sayıda silah deposunu ortaya çıkardınız. Türkiye'de de Ergenekon operasyonunun başlangıcı, bir gecekonduda ele geçirilen ve NATO ürünü olan bombalar oldu. Kaynağı ne bu silahların?
İtalya'nın askeri istihbarat servisi SİSMİ'nin arşivlerine girdiğimde, ülkenin çeşitli yerlerinde bulunan sığınak kayıtlarına rastladım. Bunların "Sığınak 1", "Sığınak 2" gibi adları vardı. Kayıtlarda, sığınaklardaki patlayıcı ve silahların dökümü de mevcuttu. Sığınaklardaki silahlar ve patlayıcılar hem doğu hem de batı ülkeleri kökenliydi. Özellikle Trieste yakınlarında bulduğumuz sığınak çok büyüktü. Elimdeki belgelerde kayıtlı silahlarla sığınaktakileri karşılaştırdım. Birbirini tutmadı, farklı silahlardı. Zaten sığınak gizli... Üstelik amaç bu silahları eylemlerde kullanmak... Sığınaktaki silahlar alınıp kullanılmış, sonra yerine başka tür silahlar konulmuş. Normalde her bir sığınağın örgüt içinde bir sorumlusu vardı, ama bu sorumlular hep askeri istihbarat içindeki şefe bağlıydı.

* Bu sığınaklar daha çok nerelerde yer alıyor?
Çok farklı ve şüphelenilmeyecek yerlerde. İtalya'da mağaralarda, mezarlıklarda, hatta kiliselerin altındaydı. Zaten Gladio, tarihin en iyi saklanmış sırrıdır. 1950'den 1980'li yılların sonuna kadar varlığı bilinmedi. Bu sırrı bu kadar saklayabilen örgüt zaten büyüktür.

******

Tüm NATO üyesi ülkelerde bu örgütün olduğunu net olarak gördüm. Yani Türkiye'de de vardı. Hatta o dönemde NATO'ya üye olmayan İspanya, Portekiz ve Avusturya'da da vardı. Zaten Türkiye'nin konumu çok önemli olduğu için, olmaması mümkün değildi. Ama özellikle Türkiye'yle ilgili bir dokümanla karşılaşmadım.

* Eğitim kamplarını da ortaya çıkardınız. İtalya'daki kamplarda eğitim gören Türkler var mıydı?
Bulduğum bilgiler arasında, bütün bu ülke örgütlerinin ortak tatbikat ve eğitim yaptıkları da vardı. Türkiye ile İtalya arasında da olmuştur. Üzerinden çok zaman geçtiği için isim hatırlamıyorum.

* Türk Gladiosu hakkında neler biliyorsunuz?
Özel olarak Türk Gladiosu'yla ilgilenmedim. Ama burada belirleyici olan, Türkiye'nin stratejik önemi. Bu stratejik konum soğuk savaş sırasında çok daha önemliydi. Sovyetler'e sınır olması da düşünülünce, Türk Gladiosu'nun İtalya'dakinden daha önemli ve etkili olması muhtemel.

* Türkiye'de kontrgerillayla ilişkilendirilen üç askeri darbe oldu. Bu darbeler Türk Gladiosu'nun daha aktif olduğu anlamına mı gelir?
Evet. İtalya'da da 60'lı yıllarda bir darbe hazırlığı yapılmış. Bu gerçek, dosyaları yeniden açtığımda ortaya çıktı. Ama darbeler tek başına bu örgüt tarafından yapılmıyor. İçinde polis de, istihbarat da, başka kuruluşlar da vardır. Gladio, bunların tamamını yönlendirebildiği takdirde darbe yapabilir.

* Organizasyonu mu yapıyor?
İtalya'da ortaya çıkardığımız dökümanda darbe planı da vardı. Bunun için değişik yapılara görev veriliyordu. Muhalif parlamenterlerin isim listesi vardı. Darbe olduğunda bu isimler tutuklanarak, İtalya'daki Gladio merkezine götürülecekmiş. Diğer taraftan aynı anda bazı gazete ve televizyonlara baskın yapılacakmış

* Türkiye'de darbeler aynı planla gerçekleştirildi...
Gladio hep benzer yöntemler kullanıyor.

kimler tepki gösterdi ya da direndi?
Başta İtalya Cumhurbaşkanı ve tüm merkez sağ çözülmesini istemedi. Bir de askeri istihbarat örgütü. Çok zorluk çıkardılar.

* Peki kimler destek çıktı?
Merkez sol çok destekledi. Çünkü onlara göre İtalya'nın karanlık bir dönemi vardı ve bu dönemde olup bitenler açığa çıkartılmalıydı. Geçmişle hesaplaşmak gerekliydi.

* Gladio'nun varlığını öğrendiğiniz an ne hissetiniz?
Kendimden daha büyük ve güçlü bir şeyin varlığını hissetim. Korkutucu ve ürkütücüydü. Ama benim görevim gerçeği ortaya çıkarmaktı. O süreçte bana medya yardımcı oldu. Medyadan çok destek aldım. Basın açıkça "Savcı Casson bu işte sonuna kadar gitmelidir" diye desteğini deklare etti. O desteği alınca daha da cesaretlendim.

 Türkiye'de kontrgerillayla ilgili yürütülen bir Ergenekon operasyonu var. Kontrgerilladan tamamen kurtulmamız için önerileriniz neler?
İtalya'da örgütü tamamen açığa çıkarmak için, İtalya askeri istihbarat servisinin arşivlerini incelemek talebiyle başbakanlığa başvurdum. İzin verildi. İznin kaynağı 1970'li yıllardan kalan bir yasaydı. Yasada, normalde belgelerin gizli olduğu ve savcılara dâhi verilmeyeceği yazılıydı. Ama aynı yasanın 12. maddesi ise anayasaya aykırılık durumunda savcılara belgeleri inceleme hakkı veriyordu. Ben de CIA ile ilişkinin İtalya Anayasası'na aykırılık teşkil ettiğini belirterek izin aldım. Türkiye'de savcılara böyle bir hak tanınıyorsa mutlaka arşivlere girmeli. O zaman Gladio deşifre edilir.

* Parlamento desteği nasıldı?
Bir araştırma komisyonu vardı. Ulaştığım belgelerin bir örneğini bu komisyona da veriyordum. Parlamento desteği şart. Ama en önemlisi savcının bağımsızlığı. Bunlar yoksa işiniz zor.

* Ergenekon operasyonunda ünlü isimlerin gece gözaltına alınmasına tepki geldi. Siz gözaltıları nasıl yapıyordunuz?
Yasa herkes için aynı. Ama yasa kadar önemli olan bir şey daha var: Ortak akıl, mantık. Ben buna göre hareket ediyordum. Sonuçta sabah saat 10.00'da ifade alınabilecekken, neden gece 05.00'te alınsın? Boş yere polemiklere neden olur.

* Ülkedeki hangi yetkililer Gladio'nun varlığından haberdar?
Bütün devlet yöneticileri bu yapıdan haberdar değil. Parlamentolardan özellikle gizleniyor. Hatta devlet başkanlarının tamamı da bu örgütün varlığını bilmiyor. Bazıları haberdardır, bazıları değildir. Kimin haberdar olacağı tamamen CIA'ya bağlı. Amerika kime güveniyorsa o Gladio'yu bilir. Ordu içinde bile böyledir. Hatta bazen Genelkurmay Başkanları, Savunma Bakanları bile örgütün varlığından haberdar olmayabilir.

* Türkiye'de de 70'li yıllarda aşırı milliyetçi unsurlar kanlı olaylarda kullanıldı. Sivil unsurlar Gladio'nun neresinde?
Gladio'nun içinde doğrudan görev alan faşistler var. Hatta temel unsurlarından biri. İtalya'daki yapıda polis, jandarma ve faşistler yer alıyordu. Zaten üç grubun da amacı birbirine çok yakındı. Hepsi daha konservatif (muhafazakar) bir İtalya yaratmanın peşindeydi. Bu nedenle birbirleriyle ilişkiye girmeleri, birbirlerini bulmaları zor olmuyor. İtalya'da, Sardinya Adası'nda çok gizli bir merkezleri vardı. Faşistler burada her türlü eğitimden geçirildi.